Qanûna Qeyser û Pêşerojên Stratejîk ên Waşintonê

Enwer Naso

Qanûna Parastina Sivîl a li Sûrîyê, ku wekî “Qanûna Qeyser” tête binav kirin, di 17 /6 an di cîbicî bibe, li nav dorpêçên dijwar ên herêmî-navdewletî, tê xwestin ku gelek bîhnfirehî û zanyarî hewce dike ku peymana xwe hilweşîne û encamên wê binirxîne.

Ev di demekê de ye ku hilweşîna aborî û darayî li hundurê Sûrî aloztir bûye, û xwepêşandan li devera Siwêda pêk hatin, qeweta civata Dirziyan, dirûşma “biçe, Beşar” bilind kirin û tê vê wateyê bi nêzanîkirina şiroveyên ku ji hêla rêjîmê ve hatine pêş , ev nîşana ku hîn xelkê Sûrye di pêngava guhertinê dene.

Divê di despêkê de were destnîşan kirin ku dîmenên li pişt weşandina zagonê ku sûcên rêjîmê ye, şermezarkirina terorê û dijwarî ya hovane, careke din piştrast dikin ku Emerîka, bi salên borî, divê bi rejîma Sûrî re, hîn xurtir û dijwar be.  Ma gelo îro ev qanûn nîşan dide guhertinek bingehîn di “siyaseta” de, ku ji hêla rêveberîyên berê û yên niha yên Amerîkî ve di derbarê şerê Sûrî bi giştî û rejima Sûrî bi taybetî, ya rejima sûrî, bi taybetî de.,

  • Qanûn di 20ê kanûna duyem de, sala borî, ji hêla pirraniyek komarparêz û demokrat, di bin navê “Qanûna Qeyser a Sûriye ji bo Parastina Sivîl” hat pejirandin, di derheqê Rêjîma Sûrî de, ji qurbaniyên ê şehîd ketin dibin eşkencê de, ta ku ew gihîşte forma xwe ya niha. Piraniya bendên wê cezayên aborî, darayî û benka navendî vedigire.  Lê  ev ne tenê hukûmeta Sûrî dike armanc.  Lê hemî hukûmet, kesayetî, û rêxistinên aborî yên ku bi pergalê re hevkarî û piştgirî dikin, li welatên mîna Çînê, Iran û Rûsya ,û hemî Alîgirin wî.

 

Guman tune ku “Qanûna Qeyser” peyamên siyasî ji partî û welatên ku nû dest pê kirine re dişîne ji bo birêbirin û têkiliyên bi rejima Sûrî re;  Lê gelek pirsên wî hene.  Ya yekemîn ev e gelo ew nîşanek guherînek di siyaseta  Emerîka ya li hember Sûriye ji destpêka derketina şer di wî welatî de.

biryarên stratejîk ên Dewletên Yekbûyî ne baş dizanin ku weşandina qanûnek wusa nayê wê wateyê ku welatê têkildar ketiye nexşeya berjewendî û pêşengên Waştonê.  Sûriye – mîna Sûrî – giraniya cîostratejîkî ji bo Amerîkayê tune, û ji Yan ber vê yekê divê em rahijmendiya xwe ji berjewendîyên wê û şiroveya xwe ji behra wê re ji nû ve binirxînin.  Daxwaz, berjewendiya wê li Sûriyê ne guhartina rejîmê ye, lê belê bi ewlehiya Israîl û sînorkirina bandora Iranya  , û bi hêzkirina Israîl û hevrêziya bi Rûsya re dibe ku ev herdu armanc cê bi cî bibin

Her wiha ragihandina Nûnerê Amerîkî li Sûrîyê, Jêms Jeffrî, ev axaftina dubare kir berî demekê di axiftina Swede bi hin  dijberên Sûrî, diyar kir ku Dewletên Yekbûyî hewil dide ku tenê behra rejîma Sûrî biguheze.  Rast e ku “Qanûna Qeyser” wekî beşek ji mekanîzmayek ji bo hişkkirina cezayên li ser rejîmê pêk tê, lê rasttir e ku Armanca yekemîn , Irane û xwesteka ku wê dorpêçê li deverên wê yên berbiçav ên derveyî, wekî ku di hundur de hate dorpêç kirin.  Qanûn derî li çareseriyek dîplomatîk veke, lewra ew destûrê dide Şanderê Dewletên Yekbûyî ku van cezayan û dorpêça rejima Sûrî,wî bi ber danûstandinên cidî û kirina danûstandinên li ser hukûmetek veguhêz de.

Pirsa duyemîn ev e gelo dê sizayan li mirinê bide rejîma Sûrî.  Di rastiyê de, ew ê berevajiya hin tiştan bawer neke, û ji ber çend sedeman, ku ew bi serbilindî ezmûna ku ew di mijûlbûna bi cezayên navdewletî de dimeşîne.

, û ew bi dehsalan e mijûlî wê ye, li pey, pergala aborî ya ku niha li Suriyê heye, sîstemek mafyewî ye ku ji cezayan nayê bandor kirin,  Ji ber ku ew bi aboriya cîhanî an herêmî re têkildar nîne, û wê hingê hebûna welatên cîran bi hewcedariyên pergalê bi rêbazên wî tune,ji laye dî ve Gava ku sînorê vekirî ji Tehranê heta Beyrûtê ve di rêya Bexdayê re berdewam dike dê qanûn çawa were cîbicîkirin?  Ma wê kî van sînoran kontrol bikin û pêşî li tevgera çekan, milîs, îstîxbaratî, mafya û qaçaxçîtiyê bigirin, bi taybetî li ser sînorê Libnan-Sûriya, ku di van demên dawî de encamên xirab ji bo aboriya Libnanê çêbûye?

Pirsa sêyemîn bi nakokiya neyeksan ya ku têkiliyên D.Y-Rûsya di dosyaya Sûrî de pêşdixe re têkildar e.  Ji aliyek din, Amerîka hebûna Rusya ya li Sûriyê pîroz dike, ji ber ku ew hêza yekane ye ku

li vî welatî bimîne, û ji aliyê din ve, bi rêya yasayê, ew cezayan dide ser her kesê ku bi hevkariyê pêre dike, piştgir ye dike.

 

rojnameya Yekîtî 275

You might also like