Êrîşên mediya erebî li dijî kurdan ne di bercewendiyên Sûriya pêşerojê ne.

• Mohamad Jaman

Piştî ku rejîma Besê di 8ê Kanûna Pêşîn a 2004an de hate hilweşandin, û bi polîtîkayên rejîma nû û tevlîkirina piraniy rikberiya berê bi hemî şêweyên wê de – ji sekuler bigire heya Birayên Misilman û yên din – helwest, û ramanên di derbarê Kurdan û doza Kurdî de bi awayekî berbiçav guherîn.

Di dema kar û têkuşîna li dijî Esed de, hevpeymaniyê bi Encumena Neteweyî ya Kurd re li dijî rejîma berê xebitî û di vê mijarê de helwestên pêşverû girtin. Lêbelê, bi guhertina rejîmê re, piraniya serokên hevpeymaniyê tevlî rejîma nû bûn û dest bi lêgerîna helwestan kirin. Em êdî dengê wan ê rast di derbarê Kurdan û doza wan a dadmend de nabihîsin.

Lê di asta kesane de, Erebê Sûrî xwedî nêrînên erênî li ser Kurd e. Ew pesnê heval an cîranê xwe yê Kurd bi başî tînine ziman , ku Kurd : dilsoz e , rastgo ye , pêbawer e, cîranek baş û xalê zarokane , Ji ber vê yekê, ew bêdawî behsa van taybetmendiyên hêja dike, hestek dilniyabûn, bawerî û ewlehiyê bi Kurdan re parve dike.
Dema ku taybetmendiyên baş ên gelê Kurd û dilsoziya wan a ji bo welatê xwe qebûl dike, ew rola rêberê Kurd Selahedîn Eiubî wek
lehengek misilman-kurd ku destkeftiyên mezin bi dest xistin û Orşelîm rizgar kir, şaristaniyek îslamî ya pêşkeftî ava kir û dewletek edalet, wekhevî û pêşkeftinê ava kir, jî bi bîr tîne. Lêbelê, helwestên siyasetmedar, partiyên siyasî û piraniya kesayetên medyayê bi tevahî cûda ne. Ew êrîşî Kurdan û doza Kurd dikin, carinan ji bo ku dilê rayedaran xweş bikin, û carinan ji bo bidestxistina meqam û carinan ji ber dijminatî û nijadperestiyê. Hin kes bi zanebûn êrîşî Kurdan dikin bi behskirina. SDF (Hêzên Demokratîk ên Sûriyeyê), avahiya wê ya navxweyî û îdeolojiya wê ya siyasî paşguh dikin, û qebûl nakin ku HSD gelê Kurd û doza wan temsîl nake. Di şûna wê de, ew bi zanebûn herduyan tevlihev dikin da ku Kurdan reş bikin. Ev muameleya alîgir û pêşdaraz a medyaya Erebî ya li dijî Kurdan û doza Kurd ji bilî kurtbîniyê, nebûna pêbaweriyê, teşwîqkirinê û nebûna welatparêziya rastîn û hevkariya neteweyî tiştek din nine. Em di medyaya erebî, kanalên televîzyonê û medyaya civakî de dibînin ku kurd wekî cudaxwazên bi berjewendiyên biyanî ve girêdayî têne nîşandan.

Bi gelemperî medyaya erebî xwedan helwestên ku nayê qebûlkirin e. Ew dîrokê bi îdiaya ku kurd koçber in û penaberên li Sûriyeyê ne. bi vî awayî gel û eşîrên ereb gûrtir dike ku li dijî Kurdan şer bikin. Herweha , em dibînin ku rejîma heyî ya îro mîna yê berê û şopînerên wê, helwestên nijadperest li dijî Kurdan digirin, di nav civaka Sûriyeyê de pevçûnên navxweyî gûr dikin û di encamê de taybetmendiyên bi bêguneh li vir, divê em bipirsin çima ev dijmanetî ser kurdan disepînin .
Dijminatîya civaka erebî ya li hember pirsgirêka kurd diyar dike:

– Cîhana erebî di çareserkirina pirsgirêkên xwe yên sereke de têk diçe. Piraniya rejîman dîktatorî ne, û dengê xelkên azad o awaze. .
– Gel fêr bûye ku her rejîmeke nû ew qebûl bike û serokê serketî yê ku tenê karîbûye gardiyan û girseyan biguherîne, jêre çepikan bide. Ji ber van sedeman, û gelek sedemên din ên derve û navxweyî, mixabin welatiyên ereb di mijûlbûna bi Kurdan û doza wan re ber bi dijminatî û dudiliyê ve diçe.

Cıvata erebî bi pirsgirêka Kurd re bi dijmanetî pêwendî dike. Ew dibinin mîna ku Kurd pêkhateyek ji cîhaneke din bin, mîna ku ew biyanî bin û dîrok, ax, şaristanî, ziman an alfabeya gelê kurd tûne be.
Di derbarê rewşa rewşenbîr û elîtên Ereb de, ew bi kêmbûna baweriyê, necadperestî û sextekirina rastiyan tê diyar dikin . Armanca wan ew e ku qesra Serok û dadgehê biguherin û razî bikin û pere an meqamek an karekî qezenc û bi dest bixin. Ev hemû dibe sedem ku civaka Sûriyeyê bingehên dûrî baweriyê ava bike û êrîşkariyê qebûl bike. Cîran dibe tirsnak û dijmin dibe dost. Bi vî rengî, civak ji hev dikeve û şer dibin encamek xwezayî.

Nasandina Kurdan wekî dijmin û cudaxwaz û êrîşkirina wan taybetmendiyên ne welatparêz, neexlaqî û bêrûmet in. Ew ne alîkarê nifşên pêşerojê bi rêkûpêk dibin, ne jî şaristanî û ne jî mirovperwer in.

Di encamê de, girîng e ku meriv behsa van tiştan bike: Berpirsiyariya rewşenbîrên Ereb û medyaya Ereb pir mezin e. Ji wan tê xwestin ku dev ji lêdana daholên şer û dijminatiyê berdin û li şûna wê hewlên xwe ber bi avakirina baweriyê di civaka Sûriyeyê de, qebûlkirina hevkariya neteweyî û naskirina mafê beşdarbûna hemû welatiyên Sûriyeyê di biryardan û rêveberiya welêt de bikin. Divê were qebûlkirin ku pergala federal û nenavendî pergala beşdarbûnê ya îdeal ji bo Sûriyeyê ye, ji ber ku pergalek wisa berpirsiyarî û erkên xwe bi awayekî dadperwerane di navbera hemûyan de belav dike.

Divê em ji bo çandeke jiyana hevbeş bixebitin û baweriya xwe pê bînin. Sûriye tenê bi hewldanên hevbeş ên hemû pêkhateyên wê were avakirin.